شنبه, 21 تیر 1399

آخرین مقالات

گوشه‌ای از جنایت ترکان عثمانی در تبریز؛ بر اساس مشاهدات ...

گوشه‌ای از جنایت ترکان عثمانی در تبریز؛ بر اساس مشاهدات ...

پیشینگی نام ایران

پیشینگی نام ایران

مورخ ترک درباره زبان آذربایجان چه گفته است؟

مورخ ترک درباره زبان آذربایجان چه گفته است؟

خشم ایرانیان از پیمان نامه ننگین ترکمنچای و کشتن الكساندر ...

خشم ایرانیان از پیمان نامه ننگین ترکمنچای و کشتن الكساندر ...

گوشه‌ای دیگر از جنایت‌های ترکان عثمانی در تبریز

گوشه‌ای دیگر از جنایت‌های ترکان عثمانی در تبریز

تاملی بر سیاحت‌نامه اولیا چلبی درباره؛ ماکو، قره‌باغ و ...

تاملی بر سیاحت‌نامه اولیا چلبی درباره؛ ماکو، قره‌باغ و ...

زبان آذری پهلوی زبان پیشین آذربایجان

زبان آذری پهلوی زبان پیشین آذربایجان

تاملی بر تبار و دودمان صفویان

تاملی بر تبار و دودمان صفویان

بازبینی دیدگاه زهتابی درباره سومری‌ها / زبان سومری ارتباطی ...

بازبینی دیدگاه زهتابی درباره سومری‌ها / زبان سومری ارتباطی ...

تاملی بر زبان پیشین آذربایجان؛ زبانی که در

تاملی بر زبان پیشین آذربایجان؛ زبانی که در "کرینگان" هنوز ...

محمد امین ریاحی مردی برای ایران از دیار آذربایجان

محمد امین ریاحی مردی برای ایران از دیار آذربایجان

آخرين روزهاى زندگى لطفعلى خان زند

آخرين روزهاى زندگى لطفعلى خان زند

چرا مردم قراردادهای بد را با صفت «ترکمنچای» خطاب می‌کنند؟!

چرا مردم قراردادهای بد را با صفت «ترکمنچای» خطاب می‌کنند؟!

شاعران پارسی گوی آذربایجان / محمد عصّار تبریزی شاعر قرن ...

شاعران پارسی گوی آذربایجان / محمد عصّار تبریزی شاعر قرن ...

معلم دنیای سکوت؛ جبار باغچه‌بان

معلم دنیای سکوت؛ جبار باغچه‌بان

پل های دوستی ارس و سد خداآفرین و فرصتی که به هدر می رود / ...

پل های دوستی ارس و سد خداآفرین و فرصتی که به هدر می رود / ...

تبارشناسی نام

تبارشناسی نام "ترکیه"

شواهد موجود در اثبات

شواهد موجود در اثبات "دگرگشت زبان آذربایجان"

اسامی ایرانی بر روی مردان و زنان ارسباران

اسامی ایرانی بر روی مردان و زنان ارسباران

تاملی بر کتاب؛ تاریخ فتوحات مغول

تاملی بر کتاب؛ تاریخ فتوحات مغول

نگاهی گذرا به آثار علمی و ادبی عبدالعلی کارنگ

نگاهی گذرا به آثار علمی و ادبی عبدالعلی کارنگ

تاملی بر زندگی و اشعار ملا محمد فضولی

تاملی بر زندگی و اشعار ملا محمد فضولی

با اسم رمز

با اسم رمز "فاجعه خوجالی" صورت گرفت / نمادسازی اسرائیل برای ...

تبریز را بهتر بشناسیم

تبریز را بهتر بشناسیم

آیا زبان‌های ترکی و آذری یکی هستند؟

آیا زبان‌های ترکی و آذری یکی هستند؟

ماجرای مغولان و تبریز در چهار پرده / تاملی بر کتاب سفینه ...

ماجرای مغولان و تبریز در چهار پرده / تاملی بر کتاب سفینه ...

نقشه های قدیمی از آذربایجان

نقشه های قدیمی از آذربایجان

جستجو در میان کتب تاریخی درباره زبان و تاریخ آذربایجان

جستجو در میان کتب تاریخی درباره زبان و تاریخ آذربایجان

زبـان مـردم آذربـایجان از لابه لای نوشته های محققان امپراتوری عثمانی

امپراتوری عثمانی

بی شک یکی از چالش های فرهنگی در حوزه ی آذربایجان را باید زبان آن دانست. آذربایجان و مردم آن در تاریخ چندین هزار ساله ی خود به چندین زبان تکلم کرده اند.

ایشیقلی نیوز: بر اساس نوشته های مورخان و شرق شناسان نام آور، هیچگاه نبوده که در آذربایجان مردم به یک زبان سخن گفته باشند و این را می توان از شگفتی های سرزمینی دانست که به خاطر موقعیت ژئوپلتیکی خود همواره مورد توجه قدرت ها و امپراتوری های بزرگ بوده است. امروزه بخش زیادی از مردم آذربایجان به زبان "ترکی آذری" سخن می گویند اما پیش از این زبان، زبان هایی دیگر در منطقه حاکمیت فرهنگی داشته اند. در مورد زبان پیشین مردم آذربایجان و دگرگشت آن می توان از منابع تاریخی و کتب پژوهشی نوشته شده توسط محققان و مورخان ایرانی و غربی بهره برد. در این میان منابع تالیف یافته در عثمانی می تواند منبع مهمی برای شناخت صحیح از فرهنگ و زبان های شکل گرفته در آذربایجان باشد.

اولیا چلبی (1611_ 1682میلادی) تاریخ نگار و جهانگرد بنام قرن هفده ساکن در عثمانی بود که مجموعه مشاهدات و خلاصه ی سفرهای خود را در قالب کتاب 10 جلدی سیاحت نامه به نگارش در آورده است که می توان گفت یکی از مهمترین آثار عثمانی ها در حوزه جغرافیا و تاریخ می باشد. مطالب مربوط به حوزه تمدنی فلات ایران در همان ۴ جلد اول می باشد. اولیا چلبی طی چند مرحله زمانی از شهرهای مختلف ایران در دوران صفوی بازدید و به شرح و نگارش دیده هایش پرداخته است که آخرین مورد آن در سال ۱۰۶۵ هجری قمری یعنی ۳۷۰ سال پیش به وقوع پیوسته است. در این نوشته کوتاه اشاره ای خواهیم داشت به نگاشته ی بسیار مهم وی در مورد زبان زنان شهر مراغه و نتایجی که می توان از این اشاره مهم برداشت نمود. اولیا چلبی در صفحه ۲۶۹ از جلد دوم کتاب خود در مورد زبان زنان شهر مراغه در ۳۷۰ سال پیش می نگارد: «قادینلری اکثریا بهلوی دیلنجه کفت و کو ادیلر»

امپراتوری عثمانی

اشاره مستقیم و واضح در کتاب سیاحتنامه در مورد زبان زنان شهر مراغه در ۳۷۰ سال پیش و نیز اشاره های دیگری که در این کتاب در مورد زنده بودن زبان پهلوی در شهر دیگری همانند قزوین و نخجوان می شود در کنار آثار نو یافته ای به مانند رساله روحی انارجانی و سفینه تبریز که به زبان پهلوی آذری می باشد حاوی حداقل دو نکته بسیار مهم و اساسی می باشد:

۱) بر خلاف نظر برخی از دانشمندان و محققین کنونی که قائل به دگرگونی کامل زبان پیشین مردم آذربایجان از پهلوی آذری به ترکی با شروع دوره حکومت صفویان هستند، مشاهده می کنیم که این زبان یعنی پهلوی آذری تا اواسط و حتی اواخر دوره صفویه دارای دایره ی گویشور بسیار بالایی بوده است.

۲) آثار و نسخه های مهم تاریخی و ادبی بدست آمده از زبان پهلوی آذری بعنوان زبان پیشن مردم آذربایجان که از قرن دوم تا قرن یازده هجری دارای پراکندگی زمانی هست و در بالا نمونه هایی ذکر گردید، نشانگر پروسه ی نسبتا طولانی و زمانبر این دگرگونی می باشد و نظریه تغییر ناگهانی و برق آسا را کاملا زیر سوال می برد البته لازم به ذکر است این دگرگونی در مقاطعی دارای سرعت بیشتری بوده است.

در نهایت باید گفت که زبان "ترکی آذری" یکی از مفاخر فرهنگی ایران کنونی به شمار می رود؛ چون شاهد شکلگیری ادبیاتی غنی به این زبان زیبا در چند قرن اخیر بوده ایم. در نتیجه یکی از وظایف مهم مردم و نهادهای فرهنگی باید حفظ و صیانت از این زبان منحصربفرد باشد. همچنان که پیشینیان ما با نگاشتن کتاب های پرشماری همچون سفینه تبریز، دیوان شمس مغربی و... به صیانت از زبان آذری پهلوی همت گمارده و بدون کمک گرفتن از نهادهای رسمی و دولتی توانستند این زبان را به دست امروزی ها برسانند، امروز هم این رسالت سنگین بر عهده ماست که زبان ترکی آذری را از شر حاسدان و مغرضان در امان نگاه داشته و به دست آیندگان برسانیم. تا نوادگان ما در سرزمین آذربایجان، با تلاش های امروزی ما بتوانند با دیوان شاعران بزرگی چون شهریار، نسیمی، فضولی و شعرای معاصر دیگر ارتباط معنوی برقرار کنند.

Ishighli News Agency / آژانس خبری تحلیلی ایشیقلی

اضافه کردن نظر

نام :

ایمیل :

پیگیری نظرات