جمعه, 04 اسفند 1396
اخبار داغ :

آخرین مقالات

هدایت بحران های خاورمیانه به جمهوری آذربایجان؟

هدایت بحران های خاورمیانه به جمهوری آذربایجان؟

حق آموزش زبان مادری در ایران

حق آموزش زبان مادری در ایران

برنارد لوییس طراح تجزیه کشورهای خاورمیانه

برنارد لوییس طراح تجزیه کشورهای خاورمیانه

اصلاحات فرقة دموكرات آذربايجان و اسناد بازيافتة اتحاد شوروي

اصلاحات فرقة دموكرات آذربايجان و اسناد بازيافتة اتحاد شوروي

سيري در زندگي سياسي جعفر پيشه‌وري

سيري در زندگي سياسي جعفر پيشه‌وري

سرانجام رهبر فرقه دموکرات

سرانجام رهبر فرقه دموکرات

پیشه وری و فرقه ی دموکرات آذربایجان

پیشه وری و فرقه ی دموکرات آذربایجان

خاستگاه واقعی فرقة دموکرات آذربایجان

خاستگاه واقعی فرقة دموکرات آذربایجان

بیوگرافی سید جعفر پیشه‌وری

بیوگرافی سید جعفر پیشه‌وری

مهمترین اهداف و راهبردهای کنونی قدرت نرم آذربایجان

مهمترین اهداف و راهبردهای کنونی قدرت نرم آذربایجان

چرا آمریکا از تجزیه ترکهای ایران حمایت نمی کند؟!

چرا آمریکا از تجزیه ترکهای ایران حمایت نمی کند؟!

دوری ترکیه از اروپا و نزدیکی به روسیه

دوری ترکیه از اروپا و نزدیکی به روسیه

دولت ترکیه و چالش گولنیسم

دولت ترکیه و چالش گولنیسم

اراده سیاسی برای حل مناقشه قره باغ

اراده سیاسی برای حل مناقشه قره باغ

5 مانع اساسی پیش روی اردوغان

5 مانع اساسی پیش روی اردوغان

نشست آستانه و ژئوپلتیک سوریه/ اهداف پنهان ترکیه

نشست آستانه و ژئوپلتیک سوریه/ اهداف پنهان ترکیه

سیاست خارجی ترکیه در قفقاز جنوبی و منافع ایران

سیاست خارجی ترکیه در قفقاز جنوبی و منافع ایران

قدرت نرم حزب عدالت و توسعه در آسیای مرکزی و قفقاز

قدرت نرم حزب عدالت و توسعه در آسیای مرکزی و قفقاز

ترکیه از غرب گرایی تا شرق‌گرایی

ترکیه از غرب گرایی تا شرق‌گرایی

ریشه های بروز وهابیت تکفیری در آذربایجان

ریشه های بروز وهابیت تکفیری در آذربایجان

ترکیه نقشه امپراتوری عثمانی را در سر می پروراند

ترکیه نقشه امپراتوری عثمانی را در سر می پروراند

چرایی حضور خودخوانده ترکیه در بازپس گیری موصل

چرایی حضور خودخوانده ترکیه در بازپس گیری موصل

بررسی و تحلیل وضعیت شیعیان در جمهوری آذربایجان

بررسی و تحلیل وضعیت شیعیان در جمهوری آذربایجان

تاثیرات شکاف‌های قومی و نژادی در ترکیه و آینده آن

تاثیرات شکاف‌های قومی و نژادی در ترکیه و آینده آن

راهکار الهام علی‌اف برای موروثی کردن قدرت

راهکار الهام علی‌اف برای موروثی کردن قدرت

تداوم نقش تخریبی ترکیه در خاورمیانه

تداوم نقش تخریبی ترکیه در خاورمیانه

قدرت طلبی فردی در نظام دموکراسی

قدرت طلبی فردی در نظام دموکراسی

آینده روابط ترکیه و ارمنستان بعد از داوود اوغلو

آینده روابط ترکیه و ارمنستان بعد از داوود اوغلو

نقش قدرتهای منطقه ای در وضعیت فعلی قره باغ

نقش قدرتهای منطقه ای در وضعیت فعلی قره باغ

درگیری های قره باغ، ژئوپلتیکی و قومی- مذهبی بوده، ریشه های تاریخی و نهادینه شده دارد و راه حل مناسبی برای حل آن وجود ندارد.

درگیری قره باغ نوعی منازعه فریز شده است یعنی دو طرف آتش بس را پذیرفته اند ولی هرگز به یک صلح پایدار تن نداده اند. این در حالی است که به نظر می رسد برخی بازیگران خواستار حفظ وضع موجود و برخی خواهان تغییر آن هستند. ارمنستان و جمهوری خودخوانده قره باغ خواهان حفظ وضع موجود و جمهوری آذربایجان خواهان تغییر وضع موجود است. جمهوری آذربایجان خود را مغلوب بزرگ جنگ قبلی با دشمن دیرینه اش ارمنستان می بیند؛ همسایه ای که حدود یک پنجم از خاک آن را در اشغال خود نگاه داشته است و عزمی هم برای رها کردن از خود نشان نمی دهد. بدین گونه حفظ آتش بس بسیار دشوار به نظر می رسد.

علت وقوع درگیری های اخیر میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان برهم خوردن توازن قدرت میان این دو کشور است. بنا بر دیدگاه نئورئالیسم (نوواقع گرایی) هرگاه توازن قدرت بین 2 طرف بر هم بخورد احتمال بروز جنگ وجود دارد. بر مبنای برخی تحلیل ها، موضع جمهوری آذربایجان - چه از نظر نظامی و چه اقتصادی- نسبت به ارمنستان بسیار بهبود یافته و این امر می تواند علت اصلی افزایش تنش در مساله قره باغ باشد. به این معنا که امروز جمهوری آذربایجان می تواند در تحقق خواسته خود ثابت قدم تر باشد.

در منازعه قره باغ به جز دو کشور ارمنستان و جمهوری آذربایجان، بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای دیگر مانند روسیه، آمریکا، ترکیه، اتحادیه اروپا و گروه مینسک (سازمان امنیت و همکاری اروپا) هم نقش آفرینی می کنند. ایران نیز به دلیل هم مرز بودن با ارمنستان و جمهوری آذربایجان به طور طبیعی با این مساله ارتباط پیدا می کند.

در این زمینه بیش تر توجه ها به سمت روسیه و ترکیه معطوف است. عده ای روسیه را متهم اصلی دانسته و معتقدند که این کشور در راستای برتری طلبی و سلطه جویی در منطقه، به تحریک طرف های درگیر در مناقشه قره باغ می پردازد تا بهانه مداخله بیشتر را برای خود فراهم کند؛ رویکردی که مسکو در مناقشه چند سال گذشته میان گرجستان و اوکراین نیز در پیش گرفت. در برابر، عده ای ترکیه را متهم می کنند و معتقدند که این کشور از طریق بحران آفرینی در منطقه قفقاز تلاش دارد روسیه را درگیر یک مساله دیگر کند و با تحمیل هزینه بر روسیه، مانع نقش آفرینی بیش تر مسکو در سوریه شود و از این دریچه پیوند روسیه با «پ. ک. ک» و معارضان کرد ترکیه را نیز تحت تاثیر قرار دهد. ...برخی نیز معتقدند که در موضوع قره باغ، ترکیه به دنبال انتقام گیری از روسیه است اما در شرایط کنونی درستی این نظر بعید می نماید.

حل و فصل درگیری قره باغ همچنان بسیار دشوار به نظر می رسد و این درگیری می تواند به عنوان یک گره کور در معادله های منطقه ای تداوم داشته باشد. روابط روسیه با غرب و ترکیه نیز می تواند بر سرنوشت این مناقشه تاثیرگذار باشد.

با وجود وضعیت خوب اقتصادی، نظامی و امنیتی جمهوری آذربایجان و برخورداری این کشور از حمایت های ترکیه و غرب، منافع باکو در ورود به یک جنگ جدید با همسایه اش نیست. حمایت های ترکیه از جمهوری آذربایجان در موضوع قره باغ هم تاکنون با واکنش شدید روسیه مواجه شده و مقام های ارشد روسی به ترکیه هشدار داده اند که با سیاست های خود موجب تشدید منازعه در قره باغ نشود.

* دگرگونی های چالش زا در سیاست خارجی ترکیه

ترکیه طی چند سال گذشته به واسطه حمایت کشورهای غربی و نزدیکی به برخی دولت های عربی منطقه مانند عربستان سعودی سعی در یکه تازی در امور منطقه ای و ایفای نقش تاثیرگذار و تعیین کننده در مناقشه های منطقه ای داشته است. به باور کارشناسان این رویکرد ترکیه برای این کشور تنهایی به بار آورده است.

در این زمینه با تاکید بر این که سیاست خاورمیانه ای ترکیه را باید بر اساس مانیفست (مرامنامه) سیاست خارجی «احمد داووداوغلو» نخست وزیر ترکیه و نویسنده کتاب «عمق استراتژیک» بازنگری و ارزیابی کرد، گفت: سیاست خارجی ترکیه در دوران قبل از حزب عدالت و توسعه بیشتر بر مبنای حفظ وضع موجود و توازن منطقه ای در خاورمیانه بود. ترک ها بنا بر سابقه تاریخی و برخوردهای آنان با عرب ها و کردها سعی می کردند از خاورمیانه دوری کنند چرا که خاورمیانه را یک کانون تهدیدزا می دیدند. با رخدادهایی که در دهه 90 میلادی، همزمان با فروپاشی شوروی پیش آمد، ترک ها احساس کردند جایگاه خود را در غرب از دست داده اند و به فکر تغییر سیاست خارجی خود افتادند. نقطه عطف این تغییرها، زمان به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه بود.

بر اساس نظر داوود اوغلو در کتاب عمق استراتژیک، دولت ها به سه دسته تقسیم می شوند؛ دولت های ایستا که سعی می کنند از آشوب ها دور باشند، دولت های عادی که اگر آشوبی رخ داد وارد می شوند اما بازیگر اصلی نیستند و در نهایت دولت های بازیگری که بر اساس برخورداری از فاکتورهای قدرت وارد تحولات می شوند. در این میان ترکیه با بهره گیری از مدل سوم و با استفاده از پیشینه تاریخی و شرایط جغرافیایی خود تلاش کرد تا هویت جدیدی از خود به جهانیان ارایه کند و نقش کانونی را ایفا کند چرا که در غیر این صورت خودش را شکست خورده حس می کرد.

از دوره نخستِ به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه تاکنون شاهد بودیم که ترکیه از غرب فاصله گرفت و به سوی شرق حرکت کرد. اوج این حرکت، سال های 2005 تا 2009 میلادی بود یعنی زمانی که ترکیه توانست با توسل به قدرت نرم، بازیگری تاثیرگذار در منطقه جلوه کند. در همین پیوند، ترکیه شعار «به صفر رساندن تنش با همسایگان» را به عنوان یکی از پایه های سیاست خارجی خود برجسته کرد.

اوج تغییر سیاست خارجی ترکیه به سمت بازیگریِ تاثیرگذار در منطقه، با شروع تحولات عربی آغاز شد؛ تحولاتی که در آن ها شاهد دگرگونی گسترده در سطح کشورهای عربی بودیم. اینجا ترکیه ناگزیر بود که وارد بحران شود اما از آن جا که به دلیل وجود عناصر مختلف، نمی توان یک سیاست قابل پیشبینی در خاورمیانه داشت، ترکیه در سوریه دچار چالش شد. با وجود سابقه روابط حسنه میان آنکارا و قاهره، دخالت ترک ها در مسایل مصر ناگهان مناسبات میان دو کشور را تیره و تار کرد.

این تغییر سیاست خارجی چالش هایی برای ترکیه به وجود آورد. مهمترین چالش هم از سوریه برخاست و آن قدرت گرفتن کردها در شمال سوریه بود. امروز مهمترین دغدغه ترک ها همین قدرت گرفتن کردها است که موجب تلاش آنکارا برای جلوگیری از شکل گیری یک حکومت خودمختار در شمال سوریه شده است. دومین چالش این که نیروها و گروه هایی که به صورت اپوزیسیون دمشق شکل گرفته اند همه یکصدا نیستند و هر چقدر ترکیه تلاش کرد همه آن ها را در استانبول گرد آورد و با حمایت خود اوضاع را در دست گیرد، نتوانست. در نتیجه تلاش ترکیه برای به صفر رساندن مشکل ها با همسایگان بی نتیجه ماند و برعکس به تنش با همسایگان خود انجامید؛ تنشی که ترکیه تاکنون نتوانسته آن را مهار کند و به روابط منطقه ای خود سر و سامان بدهد.

Ishighli News Agency / آژانس خبری تحلیلی ایشیقلی

اضافه کردن نظر

نام :

ایمیل :

پیگیری نظرات