شنبه, 05 خرداد 1397
اخبار داغ :

آخرین مقالات

هدایت بحران های خاورمیانه به جمهوری آذربایجان؟

هدایت بحران های خاورمیانه به جمهوری آذربایجان؟

حق آموزش زبان مادری در ایران

حق آموزش زبان مادری در ایران

برنارد لوییس طراح تجزیه کشورهای خاورمیانه

برنارد لوییس طراح تجزیه کشورهای خاورمیانه

اصلاحات فرقة دموكرات آذربايجان و اسناد بازيافتة اتحاد شوروي

اصلاحات فرقة دموكرات آذربايجان و اسناد بازيافتة اتحاد شوروي

سيري در زندگي سياسي جعفر پيشه‌وري

سيري در زندگي سياسي جعفر پيشه‌وري

سرانجام رهبر فرقه دموکرات

سرانجام رهبر فرقه دموکرات

پیشه وری و فرقه ی دموکرات آذربایجان

پیشه وری و فرقه ی دموکرات آذربایجان

خاستگاه واقعی فرقة دموکرات آذربایجان

خاستگاه واقعی فرقة دموکرات آذربایجان

بیوگرافی سید جعفر پیشه‌وری

بیوگرافی سید جعفر پیشه‌وری

مهمترین اهداف و راهبردهای کنونی قدرت نرم آذربایجان

مهمترین اهداف و راهبردهای کنونی قدرت نرم آذربایجان

چرا آمریکا از تجزیه ترکهای ایران حمایت نمی کند؟!

چرا آمریکا از تجزیه ترکهای ایران حمایت نمی کند؟!

دوری ترکیه از اروپا و نزدیکی به روسیه

دوری ترکیه از اروپا و نزدیکی به روسیه

دولت ترکیه و چالش گولنیسم

دولت ترکیه و چالش گولنیسم

اراده سیاسی برای حل مناقشه قره باغ

اراده سیاسی برای حل مناقشه قره باغ

5 مانع اساسی پیش روی اردوغان

5 مانع اساسی پیش روی اردوغان

نشست آستانه و ژئوپلتیک سوریه/ اهداف پنهان ترکیه

نشست آستانه و ژئوپلتیک سوریه/ اهداف پنهان ترکیه

سیاست خارجی ترکیه در قفقاز جنوبی و منافع ایران

سیاست خارجی ترکیه در قفقاز جنوبی و منافع ایران

قدرت نرم حزب عدالت و توسعه در آسیای مرکزی و قفقاز

قدرت نرم حزب عدالت و توسعه در آسیای مرکزی و قفقاز

ترکیه از غرب گرایی تا شرق‌گرایی

ترکیه از غرب گرایی تا شرق‌گرایی

ریشه های بروز وهابیت تکفیری در آذربایجان

ریشه های بروز وهابیت تکفیری در آذربایجان

ترکیه نقشه امپراتوری عثمانی را در سر می پروراند

ترکیه نقشه امپراتوری عثمانی را در سر می پروراند

چرایی حضور خودخوانده ترکیه در بازپس گیری موصل

چرایی حضور خودخوانده ترکیه در بازپس گیری موصل

بررسی و تحلیل وضعیت شیعیان در جمهوری آذربایجان

بررسی و تحلیل وضعیت شیعیان در جمهوری آذربایجان

تاثیرات شکاف‌های قومی و نژادی در ترکیه و آینده آن

تاثیرات شکاف‌های قومی و نژادی در ترکیه و آینده آن

راهکار الهام علی‌اف برای موروثی کردن قدرت

راهکار الهام علی‌اف برای موروثی کردن قدرت

تداوم نقش تخریبی ترکیه در خاورمیانه

تداوم نقش تخریبی ترکیه در خاورمیانه

قدرت طلبی فردی در نظام دموکراسی

قدرت طلبی فردی در نظام دموکراسی

آینده روابط ترکیه و ارمنستان بعد از داوود اوغلو

آینده روابط ترکیه و ارمنستان بعد از داوود اوغلو

دموکراسی از نوع اردوغان

اردوغان

دولت اردوغان با اتکا به دستاوردهای اقتصادی و جو امنیتی همانند نظامیان و کودتاچیان در مقابل خواست عمومی جامعه ایستاد و هنوز هم تلاش می کند به پیشروی های خود و فتح سنگرهای دموکراسی ادامه دهد.

«این جمهوری را ما با قوای ملی بنا نهادیم؛ بقاء و پیشرفت آن باشماست.» این جمله یکی از مشهورترین توصیه های کمال مصطفی پاشا، بنیانگذار ترکیه نوین به جوانان است؛ جمله ای که گرچه به نظر بسیار ملی و خیرخواهانه می آید اما از اشتباهات و مشکلاتی که در بنیان این بنا نهفته، غافل مانده است.

جمهوری لائیک ترکیه، از جمله پدیده های قرن بیستم در خاورمیانه و آسیا محسوب می شود که در سال 1923 (1302 شمسی) پس از فروپاشی امپراطوری عثمانی در جنگ جهانی اول، رسماً توسط آتاترک بنیان نهاده شد و قانون اساسی آن در 1924 به تصویب مجلس رسید. این قانون اساسی از آن زمان تا کنون 2 بار در سال های 1961 و 1982 مورد بازبینی و تغییر قرار گرفته است اما در آستانه صد سالگی، گره هایی که در آن وجود دارد در حال گرفتن نفس این جمهوری بدون مذهب است. درک بهتر این موضوع زمانی مشخص می شود که به چند نکته موجود در قانون اساسی ترکیه و چند واقعه تاریخی در این کشور توجه کنیم.

برخی از روشنفکران دینی و فعالان ملی گرا یا مذهبی عرصه سیاست ایران، از قانون اساسی ترکیه به دلایل مختلف به عنوان الگوی مناسبی برای توسعه سیاسی-اقتصادی یاد می کنند اما به نظر می رسد این افراد همانند پهلوی اول، پادشاه اسبق ایران در سلسله منقرض شده پهلوی، دچار نگاه محدود و بسته به موضوعی مبسوط هستند.

یکی از نکات بسیار مهم در قانون اساسی ترکیه، ممنوعیت هرگونه مذهب رسمی برای کشور و مقابله با تظاهرات ایدئولوژیک در ارکان و دستگاه های دولتی است که به عنوان نمونه داشتن حجاب در مقام های رسمی را منع می کند. این اصل در شرایطی در قانون اساسی این کشور گنجانده شده و حتی در مواردی ارتش این کشور را با تمامی توپ و تانک هایش به مقابله واداشته که اکثریت جامعه ترکیه مسلمان هستند و از سوی دیگر برخلاف آنچه هدف این اصل بوده (آزادی عقیده)، خودش نوعی نقض آزادی عقیده محسوب می شود و نارضایتی هایی را در بخش های مذهبی جامعه پدید آورده که هر از گاهی از گوشه ای سر بر می آورند.

در وضعیتی که دستگاه و تشکیلات لائیک در حاکمیت ترکیه تلاش می کند جامعه را به سویی که بهتر می داند پیش ببرد اما آراء محکم و پیروزی های غیرقابل انکار احزاب اسلام گرا در دوران های مختلف طی 30 سال گذشته نشان داده است که این تلاش در گرایش های شخصی جامعه اثری نداشته است. درواقع باید تأکید کنیم که برنامه ریزی های منطقی، قدرت حاکمیت ملی و برخورداری از حمایت مردمی باعث شده که دولت های اسلام گرا در ترکیه همواره موفق ترین دولت ها در عرصه اقتصادی باشند و همین موضوع، گرایش دیگر بخش های جامعه به احزاب اسلام گرا را تشدید می کند.

مسئله مهم بعدی که در بنیان گذاری ترکیه نوین و قانون اساسی آن از دید برخی یک اصل مترقی و مثبت خوانده می شود، اصلی ست که در آن آتاترک «رای» دادن در هر انتخاباتی را اجباری و از وظایف شهروندی ترکیه اعلام کرد. برخی از سیاستمداران و روشنفکران در کشورهای اسلامی که گرفتار دیکتاتوری هستند و آرزوی دموکراسی را در سر می پرورانند معتقدند که این اصل باعث شد تا مشارکت در امور سیاسی و اجتماعی ترکیه افزایش یابد و پایه های دموکراسی در این کشور تقویت و جاودانه شود.

واقعیت این است که رای اجباری نه تنها دموکراسی را نهادینه نمی کند بلکه یکی از اصل های اساسی آن یعنی حق رای را که یک اهرم نظارتی در دست جامعه است، به یک وظیفه و مسئله تکلیفی تبدیل می کند و درک اشتباهی از آن در جامعه رواج می یابد. در چنین وضعیتی جامعه به جای این که رای خود را یک برتری و جایزه محسوب کند که به هر کسی نخواهد رسید، از آن به عنوان یک ابزار اعتراضی و در جهت مخالف آنچه بیشتر نمی خواهد استفاده خواهد کرد. این چنین است که جامعه به جای رسیدن به آنچه می خواهد، تلاش می کند از آنچه به شدت منزجر است دوری کند و گاهی (مانند آنچه در ابتدای دهه 1980 در ترکیه رخ داد) ارکان نظامی و دیگر ارکان ناگزیر می شوند در مقابل این رفتار جامعه، از قوه قهریه و توپ و تانک یا حداقل چوب و چماق بهره بگیرند تا بتوانند آنچه را نتوانسته اند از صندوق رای بیرون بیاورند، از سفیر گلوله کسب کنند.

مشابه این وضعیت در تسخیر رسانه های خصوصی و به بند کشیدن بیان و آزادی های رسانه ای نیز دیده می شود. دولت اردوغان با اتکا به آرایی که 3 سال قبل به دست آورد و البته بدون توجه به پیروزی شکننده خود که باز هم با اتکا به دستاوردهای اقتصادی و جو امنیتی حاصل شد، همانند نظامیان و کودتاچیان در مقابل خواست عمومی جامعه ایستاد و هنوز هم تلاش می کند به پیشروی های خود و فتح سنگرهای دموکراسی ادامه دهد.

مسئله مهم بعدی در قانون اساسی ترکیه، تلاش به نظر اشتباهی بود که آتاتورک در تشکیل و تبیین یک «ملت» داشت. در قانون اساسی هر شهروند ترکیه «ترک» خوانده می شود و این درحالی است که ملت «ترک» تنها یکی از قومیت هایی است که زیر پرچم سرخ و در محدوده جغرافیایی این کشور زندگی می کنند. در این تعریف کرد، ترکمن، علوی،ارمنی و دیگر اقلیت های جامعه ترکیه عملا به رسمیت شناخته نمی شوند و متعاقب آن ارکان قومیتی آنها مانند زبان و مذهب نیز طرد می گردد. آنچه در جنوب و شرق ترکیه جریان دارد و خونریزی های 3 دهه گذشته در مناطق کردنشین، گواهی بر این اشتباه بسیار حساس جامعه شناختی ست که دیگر از یک اعتراض اجتماعی خارج شده و به سوی فروپاشی جغرافیایی گام بر می دارد.

دولت اردوغان این روزها بي توجه به این حساسیت ها و چالش های عمیق، پا را فراتر از این نهاده و قصد تصویب قانونی را دارد که «تروریست» ها را از شهروندی ترکیه محروم می کند. این قانون در کنار قانونی که اغلب احزاب و فعالان با اسلحه و بدون سلاح کرد را تروریست می خواند، بالقوه می تواند یک سوم از جمعیت کشور را بدون تابعیت کند و زمینه ای برای تشدید ناآرامی ها در مناطق کرد نشین ترکیه و جدایی کردها از ترکیه ایجاد نماید.

به نظر می رسد 93 سال پس از تشکیل کشور ترکیه و به ثمر رسیدن تلاش های آتاترک برای حفظ بخشی از فرهنگ و کشور عثمانی، باتوجه به این که نخست وزیر این کشور به دلیل اختلافات داخل حزبی و دخالت های بی رویه رئیس جمهوری در امور اجرایی استعفا داده و اردوغان نیز حتی به اختیارات گسترش داده شده خود، بگیر و ببند های نظامی و قضایی که استقلال این قوا را زیر سوال برده و دست اندازی های رسانه ای اش قانع نیست، وارثان به هیچ وجه ماترک «مصطفی پاشا» را بهبود نبخشیده اند و تلاشی برای حفظ و جاودانگی آن در برنامه خود ندارند.

Ishighli News Agency / آژانس خبری تحلیلی ایشیقلی

اضافه کردن نظر

نام :

ایمیل :

پیگیری نظرات